Hoogbegaafde volwassenen

Hoogbegaafde volwassenen

Hoogbegaafdheid is een mentale gave die bij slechts 2% van de bevolking voorkomt. Het resulteert in een hoog IQ en mensen met hoogbegaafdheid zijn daarom intelligenter dan de meeste andere mensen. Hoogbegaafde volwassenen hebben vaak door dat zij iets slimmer zijn dan de mensen om hen heen, maar er loopt ook nog steeds een groot aantal volwassenen rond dat geen idee heeft dat zij hoogbegaafd zijn. Hoogbegaafdheid is voor het leven lang, waar al vanaf jonge leeftijd sprake van is.

Veel hoogbegaafde volwassenen functioneren toch niet altijd goed. Dit heeft vooral te maken met het feit dat zij zeer intelligent zijn en hun hersenen goed werken, maar dit niet altijd kunnen inzetten voor het werk dat zij in hun leven hebben gekozen. Daarom kan hoogbegaafdheid voor sommige volwassenen een flink obstakel zijn in hun dagelijks leven. Het is namelijk niet gemakkelijk om met een hoge intelligentie te leven, daarbij standaarden voor jezelf te hebben, maar deze standaarden niet te halen doordat je continu tegen barrières aanloopt.

Wat is hoogbegaafdheid?

In het kort is hoogbegaafdheid een gave waar een deel van de bevolking mee te maken krijgt, waarbij zij in staat zijn om zeer complexe problemen op te lossen. Veel hoogbegaafde volwassenen hebben minder moeite met complexe problemen dan de gemiddelde bevolking. Dit heeft als gevolg dat zij gemakkelijker kunnen excelleren in het dagelijks leven. Zo denken zij net iets verder dan de meeste andere mensen en hebben zij vaak veel meer oog voor detail. Daarentegen heeft een deel van de hoogbegaafde volwassenen juist moeite met hun hoogbegaafdheid en kunnen zij dit al vanaf zeer jonge leeftijd hebben.

Vaak zijn hoogbegaafde volwassenen ook hoogsensitief, waardoor zij met talloze moeilijkheden te maken krijgen. Zo kunnen bepaalde prikkels voor veel meer overlast zorgen en hebben zij hierdoor moeite om zich te concentreren op taken die niet altijd interessant zijn. Daarentegen hebben zij wel weer een hoog bewustzijn, wat kan leiden tot een meer filosofische manier van naar de wereld kijken, maar wat ook bijdraagt aan een dieper begrip van een groot aantal elementen die in het dagelijks leven voorkomen.

De kenmerken van hoogbegaafdheid bij volwassenen

Bij de kenmerken van hoogbegaafdheid kijken we specifiek naar de kenmerken en symptomen waar een groot aantal hoogbegaafden mee te maken krijgt. Het hoeft niet zo te zijn dat een hoogbegaafde volwassene zich in ieder onderdeel hiervan hoeft te herkennen. Zo kan de ene hoogbegaafde uitzonderlijk sociaal zijn en geen moeite hebben met prikkels, terwijl de ander juist wel moeite heeft om zich sociaal te uiten.

Een hoogsensitief karakter – mensen met hoogbegaafdheid krijgen vaak te maken met een hoogsensitief karakter, waarbij zij anders omgaan met bepaalde prikkels dan de meeste andere mensen. Zo kan slecht nieuws iemand die hoogbegaafd is veel harder raken, maar dit geldt in de meeste situaties dan ook voor goed nieuws en de blijdschap die hierbij komt kijken. Het hoogsensitieve karakter uit zich bijvoorbeeld ook in perfectionisme – iedere taak moet tot in de puntjes uitgevoerd worden en andere mensen mogen iets bijvoorbeeld pas zien nadat het volledig is afgerond en voldoet aan de eisen van de hoogbegaafde. Snel geïrriteerd raken en daarbij ook te maken krijgen met ongeduld zijn ook onderdeel van het hoogsensitieve karakter van iemand die hoogbegaafd is. Lees hier meer over hoogbegaafdheid in combinatie met hoogsensitiviteit.

Hoog intelligentieniveau – hoogbegaafde volwassenen hebben een hoger IQ dan de meeste mensen. Dit uit zich op allerlei manieren, waaronder het kunnen oplossen van moeilijke problemen waar anderen zich lang mee bezig kunnen houden. Zo kan een hoogbegaafde volwassene bijvoorbeeld opdrachten waar goed over nagedacht moet worden sneller oplossen dan de meeste anderen. Dit intelligentieniveau uit zich daarentegen ook door zeer kritisch te zijn op het eigen werk. Bovendien kan een hoogbegaafde volwassene urenlang aan eenzelfde project werken, omdat zij hier ontzettend veel interesse in hebben, maar kan een taak die niet interessant is dusdanig veel irritatie opleveren dat men al zeer snel verveeld raakt.

Zeer creatief – hoogbegaafde volwassenen zijn ontzettend creatief en uiten zich op allerlei manieren. Voor de ene persoon kan dit zich uiten door middel van kunst, zoals tekenen, schilderen of muziek maken, terwijl de ander juist graag schrijft of graag nadenkt over creatieve oplossingen voor alledaagse problemen. Deze creativiteit kan zich bij hoogbegaafde volwassenen ook uiten door middel van humor. Zo hebben zij vaak een ander soort humor dan de meeste mensen, en kan dit door anderen soms gezien worden als een ‘rare’ soort humor. Soms worden creatieve grappen door anderen niet begrepen, terwijl de hoogbegaafde er helemaal stuk om kan gaan.

Een hoog doorzettingsvermogen – hoogbegaafde volwassenen geven niet snel op en doen er alles aan om hun doel te bereiken. Zelfs wanneer er meerdere tegenslagen komen en er bijna geen tijd meer is, blijven zij zich vasthouden aan de taak die zij zichzelf beloofd hebben vandaag af te ronden. Dit heeft vaak tot gevolg dat hoogbegaafde volwassenen meer kunnen bereiken in hun leven wanneer zij zichzelf aanleren hoe zij kunnen omgaan met hun eigen doorzettingsvermogen. Daarbij helpt de urenlange concentratie voor een taak die zij interessant vinden aanzienlijk, omdat zij hiermee lange tijd zonder afleiding aan iets kunnen werken.

Een sterk bewustzijn – hoogbegaafde volwassenen hebben vaak een jeugd achter de rug waarin zij zich nogal het buitenbeentje voelden. Dit heeft vooral te maken met het feit dat niet iedereen kon meedenken op het niveau waarop iemand die hoogbegaafd is denkt. Vaak kijken zij op een hele andere manier naar de alledaagse dingen en kunnen zij niet altijd op overeenkomstige gedachten rekenen van de mensen om hen heen. Dit kan er onder andere toe leiden dat hoogbegaafde volwassenen dit ook op latere leeftijd krijgen, waarbij zij moeite blijven hebben om anderen met henzelf mee te krijgen en te leren denken zoals zij zelf denken. Hoogbegaafde volwassenen kunnen bijvoorbeeld aan zichzelf gaan twijfelen, omdat het lijkt alsof zij de enige zijn die op die manier naar objecten of theorieën kijkt.

Hoogbegaafde volwassenen en problemen op het werk

Veel hoogbegaafde volwassenen krijgen te maken met obstakels en andere problemen op het werk doordat zij niet altijd gemakkelijk met anderen kunnen meekomen. Dit is vooral vervelend voor hoogbegaafde mensen die onder een baas werken. Zo kan iemand met hoogbegaafdheid een hele andere kijk op bepaalde zaken hebben, maar wanneer de baas daar een andere kijk op heeft zorgt dit intern vooral voor conflicten.

De lat te hoog leggen

Doordat hoogbegaafde volwassenen een goed resultaat willen behalen, komen zij vaak in de problemen wanneer zij de lat te hoog leggen. Zo kan iemand met hoogbegaafdheid zichzelf moeilijk stoppen wanneer zij aan een interessant project werken en kan dit ertoe leiden dat hun werkweken aanzienlijk drukker worden. Hierdoor geven zij andere verantwoordelijkheden op, omdat zij het idee hebben dat zij alle tijd die zij hebben aan het project moeten besteden. Dit kan er onder andere toe leiden dat zij al snel bedolven liggen onder de hoeveelheid werk waar zij zich aan gebonden hebben. Bovendien leiden lange werkweken en een hoge druk in veel situaties bijvoorbeeld tot een burn-out of een langdurige depressie.

Reageren op opmerkingen van collega’s

Een hoogsensitief karakter kan er bij hoogbegaafde volwassenen ook toe leiden dat zij heel anders reageren op opmerkingen van collega’s. Zo kan een pestende collega er bij hoogbegaafde volwassenen voor zorgen dat zij veel minder zin hebben om naar het werk te gaan. De opmerkingen van anderen kunnen leiden tot flinke stress, waardoor men zich ook veel vaker zal ziek melden. Doordat er een moeilijke omgeving ontstaat voor een hoogbegaafde, kruipen zij steeds verder terug in zichzelf en kunnen zij hun werk ook steeds minder goed uitvoeren. Dit levert niet alleen stress op, maar kan er ook toe leiden dat een hoogbegaafde volwassene zijn of haar baan verliest.

Zelfstandig werken

Maar ook hoogbegaafde volwassenen die niet voor een baan bij iemand anders kiezen maar juist voor zichzelf willen werken kunnen tegen problemen aan lopen. Doordat iemand met hoogbegaafdheid veel gemakkelijker zelfstandig kan zijn, is de stap slechts klein om een eigen bedrijf te beginnen. Hier kunnen zij wederom tegen allerlei problemen aanlopen, bijvoorbeeld omdat zij zich zo op hun werk storten dat zij geen vrije tijd meer overhouden. Bovendien is men bijzonder kritisch op het eigen werk en zorgt dit perfectionisme ervoor dat het werk vaak later wordt geleverd omdat hij of zij er simpelweg niet tevreden genoeg mee is om dit naar een klant te sturen.

Goede banen voor hoogbegaafden

Dit houdt echter niet in dat hoogbegaafde volwassenen geen goede baan kunnen vinden. Er zijn genoeg hoogbegaafden die een ontzettend goede baan hebben en volledig op kunnen gaan in hun dagelijkse bezigheden. Voor hoogbegaafden is het vooral belangrijk dat zij een baan zoeken waar zij ook echt interesse in hebben, waar zij veel kunnen leren en ook vooral hun sterktes kunnen inzetten. Wanneer deze factoren worden vervuld, gaat men met veel meer plezier naar het werk en kunnen zij ook fantastische resultaten boeken.

Hoogbegaafde volwassenen en problemen in de omgang

Er kan niet specifiek gezegd worden dat hoogbegaafde volwassenen een grote moeite hebben in de omgang met anderen. Dit is niet voor iedereen hetzelfde. Zo zijn er hoogbegaafden die het ontzettend goed met anderen kunnen vinden en op sociaal gebied met een groot aantal mensen mee kunnen komen. Maar er zijn ook hoogbegaafde volwassen die er door hun gave ontzettend veel moeite mee hebben om mensen aan te spreken, diepe gesprekken aan te gaan met anderen en op sociaal gebied erg achter liggen.

Moeite zichzelf te verwoorden

Zo kan iemand met hoogbegaafdheid het ontzettend moeilijk vinden om uit te leggen waar zij op dat moment aan denken. Dit ligt onder andere aan het feit dat zij moeite hebben de juiste woorden te gebruiken zodat de ander het volledig kan begrijpen. Maar ook de moed om iets daadwerkelijk te zeggen tegen een ander speelt hier een rol bij. Zo kunnen zij meer moeite hebben om hun eigen grenzen in woorden aan te geven en spreken hun acties hierbij veel sterker.

Een andere kijk op het leven

Doordat zij een andere kijk hebben op hoe bepaalde elementen in het leven vervuld moeten worden, leidt dit vaak tot conflicten met hun omgeving. Hoogbegaafde volwassenen kunnen veel onderzoek naar een bepaald onderwerp doen en hun eigen leven daarop aanpassen, maar als iemand dan aangeeft dat dit niet klopt of dat het allemaal niet zo serieus hoeft te zijn, kunnen zij hier een sterke emotionele reactie op hebben. Tenslotte hebben zij van zichzelf door dat zij net iets intelligenter dan de ander zijn, waardoor hun eigenwaarde wordt aangetast wanneer iemand aangeeft dat zij wellicht helemaal niet gelijk hebben.

Persoonlijke reactie op humor

Bovendien reageren hoogbegaafde volwassenen soms moeilijk op grappen van anderen die aan hen gericht zijn. Die worden iets persoonlijker opgevat dan vaak de bedoeling was vanuit de persoon die de grap heeft gemaakt. Dit kan tot conflicten met de ander leiden, omdat er een emotionele reactie ontstaat. Daar staat ook tegenover dat anderen juist moeite hebben om de grappige ondertoon bij opmerkingen van iemand die hoogbegaafdheid is op te vatten. Daarom worden hoogbegaafde volwassenen ook wel bestempeld als mensen met ‘rare’ humor, omdat mensen niet altijd snappen wat de kern van de grap is of het zelfs helemaal niet grappig vinden.

Presteren in grote groepen

Een laatste factor ligt bij het presteren in grote groepen. Door het hoogsensitieve karakter van iemand die hoogbegaafd is, hebben zij vaak moeite om in grote groepen te functioneren. Er zijn simpelweg te veel prikkels en zij hebben het gevoel dat zij bij iedereen om hen heen mee moeten kunnen doen. Dit geldt ook voor het houden van een presentatie voor een grote groep mensen; hoogbegaafde volwassenen die van nature uit al minder sociaal zijn hebben ontzettend veel moeite om voor een grote groep mensen een presentatie te geven. Zij zijn zeer zenuwachtig en kunnen vaak dichtklappen terwijl zij een verhaal proberen te vertellen.

Hulp bij een psycholoog

Gelukkig is er steeds meer bekend over de manier waarop hoogbegaafden denken wanneer zij in een sociale omgeving actief zijn. Dit heeft er bij psychologen onder andere toe geleid dat zij een steeds betere methode kunnen samenstellen voor hoogbegaafden om ook op sociaal gebied te excelleren. Door nieuwe handvatten aan te pakken en met de patiënt te kijken welke factoren er nu echt in de weg zitten, komt het juiste traject naar boven waarin hoogbegaafde volwassenen steeds beter met anderen leren omgaan.

Hoogbegaafde volwassenen en problemen in relaties

Uiteindelijk ga je een relatie aan met iemand die het beste bij je past, maar bij een hoogbegaafd persoon kan dit al snel conflicten opleveren. Zo kunnen hoogbegaafde volwassenen een sterker meningsverschil met hun partner hebben dan bij de meeste andere relaties het geval is. Dit heeft er onder andere mee te maken dat iemand die hoogbegaafd zich moeilijk kan uiten over bepaalde zaken, waardoor er vaker een emotionele reactie uit voorkomt.

Daarbij kan men tijdens de relatie hele andere meningen hebben over de toekomst van de relatie. Wanneer hoogbegaafde volwassenen in het verleden al veel moeite hebben gehad met relaties, resulteert dit er vaak in dat zij bij nieuwe relaties ook weer veel moeite zullen hebben. Zo kan iemand die hoogbegaafd is zich moeilijker aanpassen in een relatie wanneer een vroegere partner bijvoorbeeld vreemd is gegaan.

Op zoek naar innerlijke rust

Veel hoogbegaafde volwassenen hebben moeite om innerlijke rust te vinden. Zij moeten ontzettend hun best doen om van binnen kalm te zijn. Dit hoeft er niet altijd in te resulteren dat zij erg emotioneel zijn, en bijvoorbeeld agressief kunnen worden, maar uit zich vooral in het feit dat zij zich extreme zorgen maken. Waar de meeste mensen zich ergens bij neerleggen en het laten gaan, kan een hoogbegaafde volwassene hier nog maanden in zijn of haar hoofd mee bezig zijn.

Niet op één lijn

Dit maakt het extreem lastig voor een partner om polshoogte te krijgen van de gedachten die spelen in het hoofd van iemand die hoogbegaafd is. Maar ook een hoge stressfactor kan simpelweg vervelend zijn voor de partner in de relatie. Het is moeilijk voor iemand die niet hoogbegaafd is om te begrijpen wat er in het hoofd van de ander omgaat. Andersom is het voor een hoogbegaafde volwassene ook weer moeilijk om te begrijpen wat er in het hoofd van iemand die minder begaafd is omgaat.

Hoop voor een goede relatie

Hoogbegaafde volwassenen zijn echter niet gedoemd wanneer het op relaties en liefde aankomt. Het kan echter soms een lange weg zijn voordat men iemand vindt die echt goed bij hen past en waarbij beide partijen goed met elkaar kunnen omgaan. Zo vindt een deel van de hoogbegaafde volwassenen bijvoorbeeld een andere hoogbegaafde volwassene en worden zij samen gelukkig oud, terwijl een andere hoogbegaafde juist meer behoefte heeft aan iemand die niet dezelfde structuur heeft als zijzelf.

Wat moet je doen als je hoogbegaafd denkt te zijn?

Wanneer jij zelf het vermoeden hebt dat jij hoogbegaafd bent, is het slim om naar een psycholoog te gaan. Deze kan jou veel meer inzicht geven in de manier waarop jij denkt en of dit inderdaad symptomen en kenmerken van hoogbegaafdheid zijn. Er zijn diverse stichtingen opgezet voor hoogbegaafde volwassenen, waar je mensen met dezelfde kenmerken kunt leren kennen. Vooral voor volwassen die moeite hebben in de sociale omgang is dit erg handig, omdat zij hier lotgenoten kunnen ontmoeten.

Ben jij zelf van mening dat je hoogbegaafd bent maar ben je bang een diagnose te laten stellen omdat jij niet wilt falen? Hier hebben veel mensen met hoogbegaafdheid last van. Toch geven veel hoogbegaafde volwassenen aan dat zij blij zijn de stap naar de psycholoog te hebben genomen, omdat dit hen heeft geholpen om beter met hun sterktes en zwaktes om te gaan. Dit leidde uiteindelijk tot een beter leven.

Wil jij je IQ testen en er achter komen of je hoogbegaafd bent? Doe dan deze IQ test.

Mariska de Swart
Mariska de Swart is expert in de categorie hoogbegaafdheid. Zij schrijft artikelen, beantwoordt vragen en waarborgt de algehele kwaliteit in deze categorie. Mariska werkt parttime als coach en adviseur bij SaMar. De coaching of begeleiding die zij aanbiedt is bedoeld voor jongeren en (jong)volwassenen die vastlopen in het dagelijks leven, problemen hebben met hoogbegaafdheid of problemen hebben met het omgaan met hoogbegaafdheid. Haar coaching is gericht op actie, op verandering.